Under de toer: de kerk als bron van verhalen

Minstens 750 kerken telt Friesland, en allemaal hebben ze een verhaal. In 2018 zijn de mooiste 31 te beleven in Under de toer, een project van Leeuwarden 2018. Initiatiefnemers Jos Thie, Tamara Schoppert en Bouke Oldenhof vertellen.

Het langste gedicht van Jan Jacob Slauerhoff is gewijd aan de begrafenis van zijn vader, die op het kerkhof van Huizum-Dorp ligt. De terp van Metslawier, met zijn kerk, is de plek waar in 1570 overlevenden ontkwamen aan de vreselijke Allerheiligenvloed, die 1800 levens kostte. Vlakbij de kerk van Easterwierrum zakten ooit vijf schaatsende vrienden in een wak. Vier verdronken, de vijfde overleefde. Weken na het drama zag hij op de plek des onheils vijf zwanen opstijgen: een van hen vloog een andere kant op.

Kerken – godshuizen in het algemeen – zijn een onuitputtelijke bron van verhalen, vindt regisseur Jos Thie. ,,Waar mensen samenkomen, ontstaan verhalen, dus ook rond de kerk. In Friesland geldt dat helemaal, want mensen woonden op terpen, en in het midden staat de kerk.’’

Samen met toneelschrijver Bouke Oldenhof bedacht hij Under de toer, waarin verhalen van dertig kerken centraal staan in bijvoorbeeld een theatervoorstelling, expositie of film. Later kwam ook actrice en theatermaakster Tamara Schoppert aan boord. Terwijl Thie de algehele leiding heeft, werkt Oldenhof aan een stuk dat zich afspeelt in de Grote Kerk van Leeuwarden, over de schennis van de graven van de Friese Nassaus in 1795.

Schoppert ondersteunt en adviseert de andere 30 plannen, die bedacht en uitgevoerd worden door amateurs: toneelverenigingen, kunstenaars, korpsen, noem maar op. Schoppert: ,,Wy sykje nei minsken dy’t in emosjonele bân ha mei in tsjerke.’’

Bouke Oldenhof, Tamara Schoppert en Jos Thie.
Foto: Tryntsje Nauta

‘Kerk’ is een begrip dat je ruim moet nemen, benadrukt Schoppert. Het mag ook een synagoge zijn, een moskee, of een stupa. ,,It kin de Russysk-Ortodokse tsjerke wêze yn it Gasterlân. Lêsten frege ien my of’t in tsjerke fan it Leger des Heils ek mei. Dat liket my fantastysk.’’

Oldenhofs voorstelling gaat over Marijke Meu, de stadhoudersweduwe van wie er in de Grote Kerk twee schedels begraven liggen. Dat kwam zo: tijdens de patriottische revolutie van 1795 werd het grafmonument van de Friese Nassau’s aan gruzelementen geslagen en ging een razende meute met hun beenderen aan de haal. ,,Der waard mei harren harsenpannen fuotballe en mei de bonken drumden se’’, zegt Oldenhof. Hij vindt het verhaal verbijsterend actueel. ,,De grutte grime tsjin de machthawwers is fan dy tiid, mar ek fan no. It giet ek oer de fraach: hoe wolst regeard wurde?’’

Toen de gemoederen gekalmeerd waren, werden de restanten zo goed en zo kwaad als het ging herbegraven. In het graf van Marijke Meu kwam weer een schedel. ,,Mar letter kaam in widdo fan in edelman mei in oare skedel en sei dat dy fan Marijke Meu wie. Dy is der dêrnei by pleatst. Dat ropt by my de fraach op: wêrom ha wy net allegear twa skedels?’’

30 kerken, dat lijkt in anderhalf jaar tijd een onmogelijke opgave. Of niet? Nou, dankzij het sterke verenigingsleven in Friesland moet het goed te doen zijn, vindt Thie. ,,Ik werk over de hele wereld en ken aardig wat culturele hoofdsteden. Maar ik geen enkele regio waar zoveel van onderop gebeurd als in Friesland. En nergens werken amateurkunstenaars zo goed samen met profs, en omgekeerd, als hier. Dat is echt uniek.’’

In Huizum zijn er al plannen opgeborreld, zegt Peter de Haan, voorzitter van de Stichting Dorpskerk Huizum. ,,We willen graag een muziektheaterproductie maken over Slauerhoff en een aantal van zijn tijdgenoten, bijvoorbeeld Mata Hari. We willen ook graag een expositie organiseren rond Guus Slauerhoff, die een volle neef van hem is. En we denken aan een vaarroute van Huizum naar Jorwert, waarbij we ook Slauerhoffs poëzie horen. Hij kwam immers graag in Jorwert, want hij was verliefd op de de dochter van de dominee.’’

De financiën zijn bovendien geen grote zorg, zegt Thie. Van het Prins Bernhard Cultuurfonds kreeg Under de toer al een half miljoen euro. Het is het enige project van Leeuwarden 2018 dat deze organisatie ondersteunt en het bespaart volgens Thie de deelnemers een boel rompslomp. ,,De administratieve zooi kunnen we er zo buiten laten.’’

In 2018 moet er het hele jaar wel een godshuis zijn waar een stukje van Under de toer te aanschouwen is. Zondagmiddag om vier uur is er in de dorpskerk van Huizum, in Leeuwarden, een startbijeenkomst waar belangstellenden kunnen horen hoe ze mee kunnen doen. Als er meer dan dertig ideeën zijn, wordt er geselecteerd.

 

 

 

Geschreven door

1 reactie

  1. Graach mear info oer ûnder de toer, moat der in plan ynlevere wurdd sa ja, wannear en wêr.?

    Reageer

Laat een reactie achter

Jouw email adres wordt niet gepubliceerdVereiste velden zijn gemarkeerd met een

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>