Eenzame wolven die niemand hoort

De Illustere Figuren, een groep van zeven jonge mannelijke theatermakers uit het Noorden, laten in een nieuwe voorstelling die deze week in première gaat, het licht schijnen op het fenomeen van de terrorist die in zijn eentje opereert. 

Kirsten van Santen

Het is de geheimtaal van het repeteren die door de theaterzaal van Tryater klinkt; een taal die alleen ingewijden begrijpen. ‘Joeso. Ik wil ook de incassering zien, niet alleen een snelle technische schakel’, ‘De basgitaar pikt de hoge frequenties niet, dat kan een probleem worden hoor’ en ‘Weet je? We laveren tussen heel precies zijn en toch ook niet’.

IMG_4353

De mannen van het multidisciplinaire theatergezelschap Illustere Figuren, dat sinds 2013 bestaat, zijn deze week aan het schaven, schuren en beitelen aan hun nieuwe voorstelling Lone wolves blaffen niet, vrij naar het spreekwoord waarin wordt beweerd dat blaffende honden niet bijten. Lone wolves bijten dus wel. En waarom ze dat doen, waarom eenzame terroristen geweld uitoefenen, dát is dus een vraagstuk dat de zeven jonge makers eindeloos fascineert.

Lone wolves blaffen niet is de vierde voorstelling van de Illustere Figuren en opnieuw een zogeheten satellietvoorstelling van Tryater. Eerder maakten zij onder meer De NS zet bussen in over suïcide.  Opnieuw duiken de jonge makers als groep een thema in en gaan daarbij het persoonlijke niet uit te weg, sterker nog; in deze nieuwe productie is het persoonlijke zelfs een uitgangspunt.

De zeven makers kennen elkaar van hun studietijd aan de opleiding tot docent theater aan de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. Ze zaten allemaal in verschillende jaren, maar op een opleiding waaraan overwegend vrouwen deelnemen, trekken de mannen nu eenmaal naar elkaar toe. De pokeravondjes met bastognekoeken mondden uit in gezamenlijke afstudeervoorstellingen en het zevental besloot de krachten te bundelen. Sindsdien vormen Zen Roorda, Tim Verbeek, Raymond Muller, Joachim Rümke, Karel Hermas, Joeso Peters en Thomas van Ek een collectief – een collectief dat deel uitmaakt van Generatie Nu, een bundeling van jonge theatermakers uit het Noorden die het theater op een andere manier willen benaderen.

Wat drijft een ‘lone wolf’, vragen de Illustere Figuren zich af. Wat maakt dat Anders Breivik, de Unabomber, iemand als Tarik Z. (de man die een uitzending van het NOS-journaal binnendrong) of mensen als Karst T. (die in 2009 op het publiek bij Koninginnedag inreed) tot daden overgaan? Zijn het gekken? Zijn ze geïsoleerd? Zijn het moraalridders? Zijn ze dapper of juist laf?

IMG_4342

Om die vragen te beantwoorden ging de groep bij zichzelf te rade. Waar ligt mijn grens om naar geweld te grijpen? Waar ligt bij mij de scheidslijn tussen goed en fout? Het onderzoek mondde uit in felle discussies, waarbij de theatermakers bespeurden dat ieder zich dieper in zijn eigen loopgraaf in begon te graven. Ze werden mini-lone wolves. Onverzettelijk en eigenwijs. Ieder wilde per se zijn eigen visie doordrukken. Er ging hen een licht op: zou het soms zo zijn dat mensen radicaliseren als hun overtuigingen nooit, door niemand, worden gehoord?

Met dat inzicht maakte het zevental een serie performances die, met hulp van de Amsterdamse regisseur Hanna van Mourik-Broekman, aaneen werden gesmeed tot een lopend geheel. Een interessante ervaring, om zo’n groep jonge mannen aan te voeren, vindt zij. ,,Het is echt heel leuk om als vrouw tegenover zo’n enorme berg testoteron te staan en het te aanschouwen; die krachtige manier om supersnel op elkaar in te hakken.’’

Video en muziek spelen een belangrijke rol. Rümke loopt het podium over met een camera voor zijn gezicht gebonden. Wat hij ziet, wordt direct op een scherm achter in het speelvlak geprojecteerd. De beelden zijn op een heel directe manier onderdeel van de voorstelling. Het spel is kameraadschappelijk en dan weer rauw, de humor een tikje studentikoos, maar kan zomaar omslaan in diepe, strak geregisseerde ernst en in confrontaties met elkaar en met het publiek.

repetitie

,,Het gaat er in deze voorstelling heel erg om wie de Illustere Figuren zelf zijn en hoe ze zich in dit thema plaatsen’’, zegt regisseur Van Mourik-Broekman. Ze wil Lone wolves blaffen niet zeker geen documentair theater noemen, eerder multidisciplinair en vooral: heel persoonlijk. ,,We kwamen tot de slotsom dat wij als theatermakers als enige ‘wapen’ om een ‘aanslag’ te plegen slechts De Moraal tot onze beschikking hebben. Maar daarmee aankomen, mag tegenwoordig niet meer. Toch besluiten we er weer naar te grijpen. Laten we naar elkaar luisteren in plaats van allemaal standvastig aan onze eigen principes te blijven vasthouden.’’

Zen Roorda: ,,Toen we in die hevige discussies met elkaar verwikkeld waren, hoorde ik mezelf beweren dat ik het me kon voorstellen dat er soms een paar mensen dood moeten om je punt duidelijk te maken.’’ Raymond Muller: ,,Een páár. Hele zuiveringen zul je bedoelen. Gewoon, alle slechte mensen weg.’’ Roorda: ,,Zo gaat het met een lone wolf ook. Hij denkt en vindt vanalles, maar niemand luistert. Dan gaan er dingen woekeren.’’

Muller: ,,Mensen moeten zich voor elkaar interesseren. Luisteren. En je dan misschien wel herpositioneren.’’ Roorda: ,,In een klimaat waarin extreme gedachten niet meteen worden weggehoond, zal een lone wolf niet zo snel naar geweld grijpen.’’ Kijk, en díé moraal willen ze als theatermakers, hoe jong ook, graag op het publiek overbrengen. Ze gaan het doen. Daar zijn de Illustere Figuren dapper genoeg voor.

Lone wolves blaffen niet: woensdag 16 uur (try-out), 5-7 mei en van 13-14 mei om 20.15 uur bij Tryater. Op 18 mei in Garage TDI in Assen. Volgend theaterseizoen te zien in Grand Theatre in Groningen en in De Harmonie in Leeuwarden. Voor 2018 staat een absurdistische voorstelling van de Illustere Figuren gepland.

Geschreven door
Cultuurredacteur, cultureel antropoloog, Leeuwarder Courant, zwembaden, boeken, Bob Dylan en nieuwsgierig naar bijna alles.

Laat een reactie achter

Jouw email adres wordt niet gepubliceerdVereiste velden zijn gemarkeerd met een

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>