Valletta 2018 wil meer begrip voor migranten

Welke persoonlijke dingen neem je mee als je moet vluchten? Dat is een van de vragen waar het om draait in het culturele hoofdstad-project ‘Rima’ op Malta. De hoofdstad van Malta, Valletta, is volgend jaar samen met Leeuwarden culturele hoofdstad van Europa. Het ene na het andere project draait al op volle toeren, waaronder Rima. De initiatiefnemers willen meer begrip voor migranten creëren. Het project bestaat uit onder andere een filmfestival en een theaterstuk.

Tekst gaat verder onder de video. 

Lang voordat de vluchtelingencrisis in heel Europa begon, speelde deze al in Malta. Vooral toen het land in 2004 lid van de Europese Unie werd, ging het snel. Er kwamen veel vluchtelingen aan op het eilandje, dat oostelijk ligt van Lampedusa en net wat groter is dan Texel. Ook de 32-jarige Ali Konate uit Mali kwam op Malta terecht. ‘Ik wilde van Libië naar Italië, maar belandde op Malta. Ik had nog nooit van het bestaan van het land gehoord.’

Ali ontvluchtte Mali, omdat hij door zijn stam was uitgehuwelijkt. ‘Ik zag het absoluut niet zitten om met de betreffende vrouw te trouwen en er kwam veel strijd aan te pas.’ Als 14-jarige jongen besloot hij te vluchten. Na omzwervingen in Ivoorkust en Libië bij familie, maakte hij uiteindelijk de oversteek naar Europa. ‘Terugkeren was en is geen optie. Ik ben de eerste in mijn stam die zoiets weigert en zal worden gestraft. Een stam straft net zoals een overheid.’

Ali is een van de deelnemers aan het project Rima. Hij heeft meegespeeld in een theaterstuk waarin verschillende verhalen van migranten worden verteld. ‘We wilden absoluut niet de slachtofferverhalen vertellen over bijvoorbeeld de reis die ze hebben moeten maken, maar legden vooral de nadruk op het alledaagse,’ vertelt de projectleider van Rima, Virginia Montefort. ,Bijvoorbeeld op de dingen die je meeneemt als je vlucht. Op deze manier ziet het publiek, de Maltezers, gelijkenissen met henzelf. Zo ontstaat er minder afstand en meer begrip.’

Harde houding jegens migranten

Ali merkt dat er in Malta veel discriminatie is jegens donkere mensen. ‘Er wordt openlijk tegen me gezegd dat ik hier niet thuis hoor.’ Ali heeft een bedrijf in airco’s. Hij heeft al een aantal keren meegemaakt dat klanten hem niet binnen wilden hebben omdat hij zwart is. ‘Wat ik hiervan vind? Ik probeer er boven te staan.’ Al 15 jaar verblijft Ali in Malta, maar nog steeds heeft hij geen permanente verblijfsvergunning. Ieder jaar wordt er een tijdelijke verblijfsvergunning uitgeven, waarmee hij legaal kan werken.

Echter, de regering heeft onlangs de regels aangescherpt. Mensen die geen papieren hebben, kunnen geen jaarlijkse verblijfsvergunning meer krijgen. Ali is vanaf 2002 niet meer in Mali geweest en heeft geen paspoort. Het zou betekenen dat hij na al die jaren in Malta de status van een afgewezen asielzoeker kan krijgen.

De opstelling van de Maltese overheid is de laatste tijd een stuk harder geworden, vertelt activist Antoine Cassar. ‘Een dag na de verkiezing van Trump als president van de VS zijn in Malta een aantal Malinezen opgepakt en vastgezet. Ze moeten terug, maar Mali wil ze niet terugnemen. Nu zitten ze al maanden vast en hebben ze het moeilijk. Eén van hen is zelfs suïcidaal.’ Tijdens de EU-top over migranten, begin februari in Valletta, demonstreerde Antoine tegen het vasthouden van deze migranten.

De opstelling van de regering is opvallend, want er komen al bijna twee jaar geen grote groepen vluchtelingen meer aan op Malta. ‘Er is een deal gesloten met Italië, dat alle vluchtelingen op zee oppikt en meeneemt,’  vertelt de Nederlandse ambassadeur op Malta, Joop Nijssen. In ruil waarvoor eigenlijk? ‘Krijg daar de vinger maar eens achter. Misschien mogen de Italianen op Maltees grondgebied naar gas boren, maar het kan ook om politieke steun van Malta gaan. Zo heeft Italië veel baat bij het akkoord dat onlangs op een EU-top is gesloten over het terugdringen van de vluchtelingenstroom vanuit Libië. De top werd georganiseerd door Malta in Valletta.’

Ondertussen loopt het project Rima door, met onder meer een filmfestival en een tentoonstelling in het verschiet. ‘We willen de stereotypen die er bestaan doorbreken met kunst. De kracht van theater, film of beeldende kunst is dat het een sterke reactie op kan roepen. Hopelijk wordt er zo een gesprek en meer begrip gecreëerd,’ aldus Virginia.

Geschreven door
Ik ben nieuwsverslaggever en programmamaker bij Omrop Fryslân. Ik werk veel als camjo (camera journalist) en experimenteer binnen Finster op Fryslân daarnaast als mojo (mobile journalist) door te filmen met een mobiele telefoon.

Laat een reactie achter

Jouw email adres wordt niet gepubliceerdVereiste velden zijn gemarkeerd met een

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>